How Lucky Are We? Reflections on Abundance and Gratitude

ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ?

ਜਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਕਈ ਵਾਰ ਅਜਿਹੇ ਪਲ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਠਹਿਰ ਕੇ ਸੋਚਦੇ ਹਾਂ – ਅਸੀਂ ਕਿੰਨੇ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ? ਇਹ ਸੋਚ ਅਕਸਰ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਜਾਂ ਹਾਲਤ ਦੇਖ ਕੇ ਦਿਲ 'ਚ ਉੱਠਦੀ ਹੈ। ਹਾਲ ਹੀ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਇੱਕ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਖੇ ਲੰਗਰ ਛਕਣ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਮਾਂ-ਸੁਰਤ ਔਰਤ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਜੋ ਲੰਗਰ ਛਕ ਰਹੀ ਸੀ ਤੇ ਫਿਰ ਕੁਝ ਖਾਣਾ ਪੈਕ ਕਰਵਾ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਕਿ ਉਹ ਕੌਣ ਲਈ ਲੈ ਜਾ ਰਹੀ ਹੋਵੇਗੀ? ਸ਼ਾਇਦ ਉਸਦੇ ਘਰ ਕੋਈ ਹੋਰ ਭੁੱਖਾ ਹੋਵੇ – ਪਤੀ, ਬੱਚਾ ਜਾਂ ਮਾਪੇ।

ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਮੈਨੂੰ ਗਹਿਰੀ ਸੋਚ ਵਿੱਚ ਲੈ ਗਿਆ। ਸਾਡੀ ਪੰਜਾਬੀ ਧਰਤੀ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿੱਚ ਮੁਫ਼ਤ ਲੰਗਰ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਕਿਸੇ ਅਸਲੀ ਵਰਦਾਨ ਤੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ। ਇਹ ਸਿਰਫ਼ ਰੋਟੀ ਨਹੀਂ, ਇਹ ਸਾਂਝ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਬਰਾਬਰੀ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।

ਸਾਡਾ ਕਿਸਾਨ — ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਮੂਲ ਰੂਪ — ਆਪਣੀ ਕੋਠੀ ਵਿੱਚ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਅਨਾਜ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਕਿਸੇ ਮੁਫ਼ਤ ਖਾਣੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ ਪੈਂਦੀ, ਉਲਟ ਉਹ ਤਾਂ ਲੰਗਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਭੁੱਖਿਆਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਖੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਸਾਡਾ ਪੰਜਾਬ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜਾਂ ਤੋਂ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਬਿਹਾਰ, ਯੂ.ਪੀ., ਝਾਰਖੰਡ ਤੋਂ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਰੋਜ਼ੀ ਵੀ ਕਮਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰੀ ਖਾਣ ਪੀਣ ਵੀ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਹਾਲਾਤ ਇਹ ਸਾਬਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ। ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਖਾਣ ਲਈ ਹੈ, ਰਹਿਣ ਲਈ ਘਰ ਹੈ, ਸਾਂਝ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਸਮਾਜ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਹੋਰ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੋਕ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਮਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਰੋਟੀ ਲਈ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਥੇ ਅਸੀਂ ਰੋਜ਼ ਰੋਟੀ ਦੀ ਕਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

---

ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ ਕਿਉਂਕਿ...

1. ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਧਾਰਮਿਕ ਅਸਥਾਨ ਹਨ ਜੋ ਹਰ ਭੁੱਖੇ ਨੂੰ ਰੋਟੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

2. ਸਾਡਾ ਸਮਾਜ ਸਾਂਝਾ ਤੇ ਸੇਵਾਵਾਦੀ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਹਰ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਾ ਕੁਝ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

3. ਸਾਨੂੰ ਅਨਾਜ ਦੀ ਭਰਪੂਰੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ – ਕਈ ਪਰਿਵਾਰ ਮਹੀਨਿਆਂ ਲਈ ਸਟਾਕ ਰੱਖਦੇ ਹਨ।

4. ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਕਿਸਾਨ ਹਨ ਜੋ ਆਪਣੀ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਰੋਟੀ ਉਗਾਉਂਦੇ ਹਨ।

5. ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵੀ ਇੱਥੇ ਆ ਕੇ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਸਾਡੀ ਜਮੀਨ ਦੀ ਦਿਲਦਾਰੀ ਹੈ।

6. ਅਸੀਂ ਮਨੁੱਖਤਾ ਨੂੰ ਜੀਵੰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਹਾਂ – ਜਿੱਥੇ ਖਾਣਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਜ਼ਰੂਰਤ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵੀ।

ਅਸੀਂ ਜੇਕਰ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਉੱਠ ਕੇ ਖਾਣ ਨੂੰ ਰੋਟੀ, ਪੀਣ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਸਿਰ ਤੇ ਛੱਤ ਅਤੇ ਸਾਂਝ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਘਰ ਦੇਖਦੇ ਹਾਂ – ਤਾਂ ਸਾਨੂੰ ਰੋਜ਼ ਰੱਬ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਖੁਸ਼ਕਿਸਮਤੀ ਸਿਰਫ਼ ਸਾਡੀ ਹੀ ਨਾ ਰਹੇ – ਆਓ ਇਸ ਨੂੰ ਵੰਡ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਲਈ ਵੀ ਰਾਹਤ ਬਣੀਏ।

---

"ਜਿਥੇ ਰੋਟੀ ਸਾਂਝੀ, ਉਥੇ ਰੱਬ ਵਸਦਾ ਹੈ।"

The Woman at the Langar

At a Sikh Gurdwara, where the community kitchen—the langar—serves free meals to anyone who enters, I watched a woman receive her plate of food. Her clothes were worn, her movements deliberate with the care of someone who knows hunger intimately. She ate slowly, gratefully, and then asked for food to be packed. As she carefully carried the bundle away, a thought struck me with unexpected force: someone is waiting for her. Perhaps a child with expectant eyes, an elderly parent too weak to make the journey, or a husband who gave up his own meal so she could eat. In that packed meal was not just sustenance, but love expressed through the only currency available to her—food she hadn't had to beg for, food given with dignity.

This moment, seemingly small, cracked open a larger truth about fortune, about the invisible lines that separate comfort from desperation.

The Geography of Fortune

In Punjab's rural landscape, a different reality exists. The farmers here—despite their own struggles with debt, uncertain monsoons, and market vagaries—maintain grain stocks that stretch across months. Their storerooms hold wheat, rice, and lentils in abundance. These same farmers don't just feed their own families; they volunteer at langars, they contribute grain to community kitchens, they employ workers from distant states and ensure they are fed well. The Punjabi phrase "pehle khaana, phir kaam" (first food, then work) isn't merely hospitality—it's a worldview.

Migrant laborers from Bihar, Uttar Pradesh, and other states come to Punjab's fields and find not just employment but nourishment. Whatever economic exploitation may exist in labor relations, starvation is not part of the equation here. They work hard, yes, but they eat—and that basic assurance changes everything about survival.

The Lottery of Birth

What separates the woman carrying packed food from the farmer with a full storehouse? What separates both of them from those of us who've never had to consider where our next meal comes from? The answer is uncomfortable in its simplicity: luck.

We call it by other names—circumstances, background, opportunity, karma—but at its core, it is the cosmic lottery of birth. Which womb, which geography, which economic stratum, which historical moment we're born into is beyond our control, yet it determines nearly everything about our lives.

I am lucky to have been born into a family that never had to stand in line at a langar for survival. Lucky to have received an education. Lucky to worry about what to eat for dinner, not whether I'll eat dinner. This luck isn't merit—it's grace, accident, fortune.

What We're Lucky to Have

Beyond food, consider the invisible infrastructure of fortune that most of us take for granted:

Clean water at the turn of a tap. Millions still walk kilometers daily for water that might sicken them. We barely think about it.

A roof that doesn't leak. Shelter that protects us from elements, provides privacy, offers safety. For countless families, "home" is a tarpaulin sheet and constant anxiety about the next rain.

Healthcare within reach. When fever comes, we visit a doctor. We don't watch helplessly as illness devours our loved ones because treatment costs more than a year's income.

Education as an option, not a luxury. The ability to read these words, to contemplate abstract ideas rather than focus solely on survival—this is privilege crystallized.

The freedom to dream. Perhaps the most invisible luck of all: the mental and material space to imagine futures beyond mere survival, to pursue meaning beyond sustenance.

A functioning community. The very existence of institutions like the langar reveals our collective luck—that we live in a society where such compassion is systematized, where religious and social structures create safety nets, however imperfect.

The Paradox of Luck

Here's what makes luck philosophically troubling: it's morally arbitrary yet practically determinative. We didn't earn our good fortune, yet we benefit from it daily. The woman at the langar didn't earn her hardship, yet she endures it. No cosmic justice ordered these outcomes; they simply are.

This arbitrariness demands response. If our comfort is unearned, do we have obligations toward those whose suffering is equally unearned? The Sikh concept of seva (selfless service) and the practice of dasvandh (giving a tenth of one's earnings) suggest an answer: yes. Our luck binds us to others not through guilt, but through recognition of shared humanity and random fortune.

Gratitude Without Complacency

Recognizing our luck shouldn't lead to passive gratitude that changes nothing. The farmers who volunteer at langars understand this—they're lucky to have grain, so they share it. Gratitude becomes active, transformative.

True appreciation of our fortune means:

• Acknowledging it honestly, without pretending we "earned" every advantage
• Using it purposefully, recognizing that much is expected from those who have much
• Working to expand it, so that fewer lives are subject to the cruelty of bad luck
• Holding it humbly, knowing that fortune is fragile and can reverse

The Woman's Journey Home

I often think about that woman walking home with her packed meal. What conversation did she have when she arrived? What relief, gratitude, or quiet despair did her family feel? I'll never know. But I know this: in that moment, she was lucky too—lucky that the langar existed, lucky that her society, despite its inequalities, maintains spaces of unconditional giving, lucky that she could feed whoever waited for her.

And I am lucky to have witnessed her, to have been reminded that my comfortable life is not normal, not earned, not guaranteed—just fortunate.

Perhaps the real question isn't "How lucky are we?" but "What will we do with our luck?" The answer to that determines whether our fortune becomes merely accidental privilege or something more—a tool for expanding the circle of luck until fewer people need to carry packed meals home, and more can dream beyond their next plate of food.

---

The langar continues to serve. The farmers continue to sow. The migrants continue to work. And we, the lucky ones, continue to choose what our luck means.